శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రత కథ (పంచాధ్యాయాలు)

ప్రథమోఽధ్యాయః

పూర్వం నైమిశారణ్యంలో శౌనకాది మహర్షులు సూతమహామునిని, "మహాత్మా, మానవులు ఈ లోకంలో కోరిన కోరికలు పొంది, పరలోకంలో మోక్షం పొందడానికి తేలికైన వ్రతం ఏదైనా ఉంటే చెప్పండి" అని కోరారు. సూతుడు, "మునులారా, ఇదే ప్రశ్నను పూర్వం నారదమహర్షి శ్రీమహావిష్ణువును అడిగాడు. ఆ సంవాదాన్ని చెబుతాను, వినండి" అని చెప్పసాగాడు.

ఒకనాడు నారదమహర్షి లోకసంచారం చేస్తూ భూలోకానికి వచ్చి, అక్కడ మానవులు తమ కర్మఫలాల వల్ల అనేక కష్టాలు అనుభవించడం చూసి, "వీరి దుఃఖం తొలగే ఉపాయం ఏమిటి" అని ఆలోచించి వైకుంఠానికి వెళ్ళాడు. శంఖచక్రగదాపద్మధారియైన శ్రీమన్నారాయణుడిని స్తుతించి, "స్వామీ, భూలోకంలో మానవులు నానా కష్టాలు పడుతున్నారు. వారి కష్టాలు తీరే సులభమైన ఉపాయం చెప్పండి" అని ప్రార్థించాడు.

శ్రీహరి, "నారదా, లోకహితం కోసం మంచి ప్రశ్న అడిగావు. మానవులకు ఈ లోకంలో సుఖం, పరలోకంలో మోక్షం ఇచ్చే వ్రతం ఒకటి ఉంది. అది శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రతం. దీనిని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించినవారికి సకల సంపదలు, సంతానం, సౌభాగ్యం లభిస్తాయి" అని చెప్పి వ్రత విధానాన్ని వివరించాడు.

"ఏ రోజైనా, ముఖ్యంగా పౌర్ణమి, ఏకాదశి, సంక్రాంతి రోజులలో, సాయంకాలం బంధుమిత్రులతో కలిసి భక్తితో ఈ వ్రతం చేయాలి. అరటిపండ్లు, నెయ్యి, పాలు, గోధుమ రవ్వ లేదా పిండి, పంచదార లేదా బెల్లం, ఒక్కొక్కటి సవాశేరు (సపాద భక్ష్యం) తీసుకుని ప్రసాదం చేయాలి. బ్రాహ్మణులకు, బంధువులకు ప్రసాదం పంచి, కథ విని, తరువాత తాను భుజించాలి. ఇలా చేసినవారి కోరికలు తప్పక నెరవేరుతాయి. ముఖ్యంగా కలియుగంలో ఇది అతి సులభమైన మార్గం."

ఇది స్కాంద పురాణాంతర్గత రేవాఖండంలోని శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రత కథలో ప్రథమోఽధ్యాయం.

ద్వితీయోఽధ్యాయః

సూతుడు చెప్పసాగాడు: "మునులారా, పూర్వం ఈ వ్రతాన్ని ఎవరు చేశారో చెబుతాను. కాశీ నగరంలో ఒక పేద బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతడు ఆకలిదప్పులతో ప్రతిరోజూ భిక్షకు తిరుగుతూ కష్టపడేవాడు. అతని దైన్యం చూసిన శ్రీహరి ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణుడి రూపంలో వచ్చి, 'విప్రుడా, ఎందుకు ఇంత దుఃఖంతో తిరుగుతున్నావు' అని అడిగాడు. బ్రాహ్మణుడు తన దారిద్ర్యాన్ని చెప్పి, దాని నుంచి బయటపడే మార్గం చెప్పమని కోరాడు. వృద్ధుడు, 'సత్యనారాయణ స్వామి కోరిన కోరికలు తీర్చే దైవం. ఆయన వ్రతం చెయ్యి' అని చెప్పి వ్రత విధానం వివరించి అదృశ్యమయ్యాడు.

బ్రాహ్మణుడు ఆ రోజంతా వ్రతం గురించే ఆలోచిస్తూ, మరుసటి రోజు భిక్షకు వెళ్ళగా అతనికి అనేకమైన ద్రవ్యాలు లభించాయి. వాటితో బంధువులను పిలిచి భక్తితో సత్యనారాయణ వ్రతం చేశాడు. ఆ వ్రత ప్రభావంతో అతని దారిద్ర్యం తొలగి ధనవంతుడయ్యాడు. ప్రతి నెలా వ్రతం చేస్తూ సుఖంగా జీవించి చివరకు మోక్షం పొందాడు."

శౌనకాదులు, "ఆ బ్రాహ్మణుడి దగ్గర వ్రతం చూసి ఇంకెవరు చేశారు" అని అడిగారు. సూతుడు చెప్పాడు: "ఒకనాడు ఆ బ్రాహ్మణుడు వ్రతం చేస్తుండగా ఒక కట్టెలు అమ్ముకునేవాడు కట్టెల మోపు దించి, దాహంతో అతని ఇంటికి వచ్చాడు. వ్రతం చూసి, 'ఇది ఏ వ్రతం, దీని ఫలం ఏమిటి' అని అడిగాడు. బ్రాహ్మణుడు వ్రత మహిమను చెప్పి ప్రసాదం ఇచ్చాడు. కట్టెలవాడు ప్రసాదం తీసుకుని, 'ఈ రోజు కట్టెలు అమ్మగా వచ్చిన ధనంతో ఈ వ్రతం చేస్తాను' అని సంకల్పించుకుని కట్టెల మోపు తీసుకుని ధనవంతులు నివసించే వీధికి వెళ్ళాడు. ఆ రోజు అతనికి రెట్టింపు ధనం లభించింది. దానితో వ్రత సామగ్రి కొని, బంధువులతో కలిసి భక్తితో వ్రతం చేశాడు. ఆ ఫలంతో ధనధాన్యాలు, పుత్రపౌత్రులతో సుఖంగా జీవించి చివరకు సత్యలోకం చేరాడు."

ఇది ద్వితీయోఽధ్యాయం.

తృతీయోఽధ్యాయః

సూతుడు చెప్పసాగాడు: "పూర్వం ఉల్కాముఖుడనే రాజు ఉండేవాడు. అతడు జితేంద్రియుడు, సత్యవాక్పరిపాలకుడు. అతడు ప్రతిరోజూ దేవాలయానికి వెళ్ళి బ్రాహ్మణులకు దానాలు చేసేవాడు. అతని భార్య ప్రమోగ్నా చంద్రముఖి వంటి సద్గుణవతి. ఒకనాడు వారిద్దరూ భద్రశీలా నదీతీరంలో సత్యనారాయణ వ్రతం చేస్తుండగా, సాధువు అనే వైశ్యుడు వ్యాపారం కోసం అనేక ద్రవ్యాలతో నిండిన నావతో ఆ నదికి వచ్చాడు. ఒడ్డున వ్రతం జరగడం చూసి రాజు దగ్గరకు వెళ్ళి, 'రాజా, ఇంత భక్తితో ఏమి చేస్తున్నారు, దీని ఫలం ఏమిటి' అని అడిగాడు. రాజు, 'వైశ్యుడా, ఇది సత్యనారాయణ వ్రతం. దీని వల్ల సంతానం, ధనం, కోరిన కోరికలు లభిస్తాయి' అని చెప్పాడు.

సాధువు, 'రాజా, నాకు సంతానం లేదు. ఈ వ్రతం వల్ల సంతానం కలిగితే నేను తప్పక ఈ వ్రతం చేస్తాను' అని చెప్పి, వ్రత విధానం తెలుసుకుని, వ్యాపారం ముగించుకుని ఇంటికి వెళ్ళాడు. భార్య లీలావతికి వ్రతం గురించి చెప్పి, సంతానం కలిగితే వ్రతం చేస్తామని చెప్పాడు. కొంతకాలానికి లీలావతి గర్భవతి అయి ఒక కుమార్తెను కన్నది. ఆమెకు కళావతి అని పేరు పెట్టారు. లీలావతి భర్తను, 'మనం చేసుకున్న సంకల్పం ప్రకారం వ్రతం చేద్దాం' అని అడిగింది. సాధువు, 'కుమార్తె వివాహ సమయంలో చేద్దాం' అని వాయిదా వేశాడు.

కళావతి యుక్తవయస్సు రాగా కాంచన నగరంలో ఒక సద్వంశపు వైశ్య కుమారుడితో వివాహం జరిపించారు. వివాహ సమయంలో కూడా సాధువు వ్రతం చేయడం మరచిపోయాడు. దీనితో స్వామికి కోపం వచ్చింది. కొంతకాలానికి సాధువు అల్లుడితో కలిసి వ్యాపారం కోసం సముద్రయానం చేసి రత్నసారపురం చేరాడు. ఆ నగరాన్ని చంద్రకేతుడనే రాజు పాలిస్తుండేవాడు.

అదే సమయంలో కొందరు దొంగలు రాజు ధనాగారంలో దొంగతనం చేసి రాజభటులు తరుముతుండగా భయపడి ఆ ధనాన్ని సాధువు, అల్లుడు ఉన్న చోట పడవేసి పారిపోయారు. భటులు వచ్చి ఆ ధనం చూసి వీరే దొంగలని భావించి బంధించి రాజు దగ్గరకు తీసుకుని వెళ్ళారు. రాజు విచారణ చేయకుండా వారిని కారాగారంలో వేయించి, వారి నావలోని ధనమంతా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

ఆ దుర్దశలో ఉన్న సాధువు, అల్లుడు తమ దురదృష్టానికి దుఃఖించారు. ఇక్కడ ఇంటిలో లీలావతి, కళావతి కూడా ఆస్తి పోగొట్టుకుని దారిద్ర్యంతో బాధపడుతూ భిక్షాటన చేయవలసి వచ్చింది. ఒకనాడు కళావతి భిక్ష కోసం ఒక బ్రాహ్మణుడి ఇంటికి వెళ్ళగా అక్కడ సత్యనారాయణ వ్రతం జరుగుతోంది. ఆమె కథ విని, ప్రసాదం తీసుకుని రాత్రి ఇంటికి వచ్చింది. తల్లి, 'ఎందుకు ఇంత ఆలస్యం' అని అడగగా జరిగినది చెప్పింది. లీలావతికి తాము వ్రతం చేయకపోవడమే ఈ కష్టాలకు కారణమని గుర్తు వచ్చి, మరుసటి రోజే బంధువులతో కలిసి భక్తితో వ్రతం చేసి, 'స్వామీ, నా భర్త, అల్లుడు క్షేమంగా తిరిగి వస్తే మళ్ళీ వ్రతం చేస్తాను' అని ప్రార్థించింది.

ఆమె భక్తికి స్వామి సంతోషించి ఆ రాత్రి చంద్రకేతు రాజుకు కలలో కనిపించి, 'రాజా, నీవు బంధించిన వైశ్యులు నిర్దోషులు. వారిని విడిచిపెట్టి వారి ధనం తిరిగి ఇవ్వు, లేకుంటే నీ రాజ్యం, సంతానం నాశనమవుతాయి' అని చెప్పి అదృశ్యమయ్యాడు. ఉదయాన్నే రాజు సభలో వైశ్యులను పిలిపించి, జరిగినది తెలుసుకుని, క్షమాపణ కోరి, వారి ధనానికి రెట్టింపు ఇచ్చి, గౌరవంగా సాగనంపాడు."

ఇది తృతీయోఽధ్యాయం.

చతుర్థోఽధ్యాయః

సూతుడు చెప్పసాగాడు: "సాధువు బ్రాహ్మణులకు దానాలు చేసి, నావతో స్వదేశానికి బయలుదేరాడు. కొంతదూరం వెళ్ళగా, భక్తులను పరీక్షించడానికి స్వామి ఒక సన్యాసి రూపంలో వచ్చి, 'వైశ్యుడా, నీ నావలో ఏమి ఉంది' అని అడిగాడు. ధనమదంతో సాధువు, 'ఏముంది స్వామీ, ఆకులు, తీగలు మాత్రమే' అని పరిహాసంగా చెప్పాడు. సన్యాసి, 'నీ మాట నిజమగుగాక' అని అంటూ వెళ్ళిపోయాడు. సాధువు నావ దగ్గరకు వెళ్ళి చూడగా ధనమంతా ఆకులు, తీగలుగా మారి ఉంది. అతడు మూర్ఛపోయాడు. తేరుకుని, ఆ సన్యాసి సాక్షాత్తు సత్యనారాయణ స్వామేనని గ్రహించి, పరుగెత్తి ఆయన పాదాలపై పడి, 'స్వామీ, నా అజ్ఞానంతో అబద్ధం చెప్పాను. క్షమించండి. ఇంటికి వెళ్ళగానే వ్రతం చేస్తాను' అని వేడుకున్నాడు. స్వామి కరుణించి ధనాన్ని యథాప్రకారం చేసి అదృశ్యమయ్యాడు.

సాధువు నావతో స్వదేశం చేరి, తాము వచ్చిన వార్త ఇంటికి పంపాడు. ఆ సమయంలో లీలావతి, కళావతి సత్యనారాయణ వ్రతం చేస్తున్నారు. వార్త విన్న లీలావతి కుమార్తెతో, 'వ్రతం పూర్తి చేసి రా' అని చెప్పి రేవుకు వెళ్ళింది. కళావతి భర్తను చూడాలనే తొందరతో ప్రసాదం స్వీకరించకుండానే వెళ్ళింది. ప్రసాదాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసినందుకు స్వామికి కోపం వచ్చి, ఆమె భర్త ఉన్న నావ ధనంతో సహా నీటిలో మునిగిపోయింది. కళావతి భర్తను చూడక దుఃఖంతో ప్రాణం విడవడానికి సిద్ధపడింది. సాధువు ఆకాశవాణి ద్వారా, 'కళావతి ప్రసాదాన్ని విడిచి రావడమే దీనికి కారణం. ఆమె ఇంటికి వెళ్ళి ప్రసాదం స్వీకరించి వస్తే భర్త కనిపిస్తాడు' అని విన్నాడు. కళావతి వెంటనే ఇంటికి వెళ్ళి ప్రసాదం స్వీకరించి రాగా నావ, భర్త క్షేమంగా కనిపించారు.

సాధువు బంధువులతో కలిసి భక్తితో సత్యనారాయణ వ్రతం చేసి, ప్రతి పౌర్ణమికి, ప్రతి సంవత్సరం వ్రతం చేస్తూ, ఈ లోకంలో సకల సుఖాలు అనుభవించి చివరకు సత్యలోకం చేరాడు."

ఇది చతుర్థోఽధ్యాయం.

పంచమోఽధ్యాయః

సూతుడు చెప్పసాగాడు: "మునులారా, ఇంకొక కథ చెబుతాను. తుంగధ్వజుడనే రాజు ప్రజలను ధర్మంగా పాలిస్తుండేవాడు. ఒకనాడు అతడు వేటకు వెళ్ళి, అలసిపోయి ఒక మఱ్ఱి చెట్టు కింద విశ్రమించాడు. అక్కడ కొందరు గోపాలకులు భక్తితో సత్యనారాయణ వ్రతం చేసి రాజుకు ప్రసాదం తెచ్చి ఇచ్చారు. రాజు గర్వంతో వారి పూజను చిన్నచూపు చూసి, ప్రసాదాన్ని తీసుకోకుండా వెళ్ళిపోయాడు. ఆ అపరాధానికి స్వామి కోపగించి, రాజు నూరుగురు కుమారులు, ధనం, రాజ్యం అన్నీ నాశనమయ్యాయి.

రాజు గోపాలకుల వ్రతాన్ని అవమానించడమే దీనికి కారణమని గ్రహించి, తిరిగి ఆ మఱ్ఱి చెట్టు దగ్గరకు వెళ్ళి, గోపాలకులతో కలిసి భక్తితో వ్రతం చేసి ప్రసాదం స్వీకరించాడు. స్వామి అనుగ్రహంతో అతని కుమారులు, ధనం, రాజ్యం తిరిగి లభించాయి. చివరకు అతడు సత్యలోకం చేరాడు."

"మునులారా, ఈ వ్రతాన్ని ఎవరు చేసినా, ఈ కథను ఎవరు విన్నా వారి కోరికలు నెరవేరుతాయి. దరిద్రుడు ధనవంతుడు అవుతాడు, బంధితుడు విముక్తుడవుతాడు, భయపడినవాడు నిర్భయుడవుతాడు, సంతానం లేనివారికి సంతానం కలుగుతుంది. ఈ వ్రతం చేసినవారు మరుజన్మలో ఎవరయ్యారో వినండి: శతానందుడనే ఆ పేద బ్రాహ్మణుడు సుదాముడై శ్రీకృష్ణుడి సన్నిధిలో మోక్షం పొందాడు. కట్టెలవాడు గుహుడై శ్రీరాముడి సేవ చేసి మోక్షం పొందాడు. ఉల్కాముఖుడు దశరథుడై శ్రీరాముడిని కుమారుడిగా పొందాడు. సాధువు మోరధ్వజుడై శ్రీకృష్ణుడి అనుగ్రహం పొందాడు. తుంగధ్వజుడు స్వాయంభువ మనువై మోక్షం పొందాడు."

ఇది పంచమోఽధ్యాయం. ఇతి శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రత కథా సంపూర్ణం.

కథ పూర్తయిన తరువాత అక్షతలు శిరస్సున ధరించి, స్వామికి హారతి ఇచ్చి, ప్రసాదాన్ని అందరికీ పంచాలి. ప్రసాదాన్ని ఎవరూ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.