శ్రీ వినాయక వ్రత కథ

కథా ప్రారంభం

పూర్వం నైమిశారణ్యంలో శౌనకాది మహర్షులు సూతమహామునిని చూసి, "మహాత్మా, సకల విఘ్నాలను తొలగించి, కోరిన కోరికలు తీర్చే వ్రతం ఏదైనా ఉంటే మాకు చెప్పండి" అని అడిగారు. అప్పుడు సూతమహాముని, "మునులారా, ఈ ప్రశ్నను పూర్వం కుమారస్వామి పరమేశ్వరుడిని అడిగాడు. అప్పుడు పరమేశ్వరుడు చెప్పిన వినాయక వ్రత కథను మీకు చెబుతాను, వినండి" అని చెప్పసాగాడు.

గజాసుర వృత్తాంతం

పూర్వం గజాసురుడనే రాక్షసుడు పరమేశ్వరుడి కోసం ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు. అతని తపస్సుకు మెచ్చిన శివుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమన్నాడు. గజాసురుడు, "స్వామీ, నీవు నా ఉదరంలో నివసించాలి" అని కోరాడు. భక్తసులభుడైన శివుడు అలాగే వరమిచ్చి గజాసురుడి ఉదరంలో ప్రవేశించాడు.

కైలాసంలో పార్వతీదేవి భర్త కనిపించక ఆందోళన చెంది, ఎన్ని రోజులు వెతికినా జాడ తెలియక చివరకు శ్రీమహావిష్ణువును ప్రార్థించింది. విష్ణువు దివ్యదృష్టితో జరిగినదంతా తెలుసుకుని, "అమ్మా, భయపడకు. శివుడు గజాసురుడి ఉదరంలో ఉన్నాడు. అతనిని బయటకు తీసుకుని వస్తాను" అని అభయమిచ్చాడు.

విష్ణువు నందీశ్వరుడిని గంగిరెద్దుగా చేసి, బ్రహ్మాది దేవతలను వాద్యగాళ్ళుగా చేసి, తాను గంగిరెద్దులవాడి వేషంలో గజాసురుడి నగరానికి వెళ్ళాడు. నంది చేసే విన్యాసాలు, దేవతల వాద్యాలు చూసి గజాసురుడు ఎంతో సంతోషించి, "నీకు ఏమి కావాలో కోరుకో" అన్నాడు. అప్పుడు విష్ణువు, "ఈ నంది శివుడి వాహనం. శివుడు నీ ఉదరంలో ఉన్నాడు. అతనిని మాకు ఇవ్వు" అని అడిగాడు. గజాసురుడు వచ్చినది సాక్షాత్తు విష్ణువేనని గ్రహించి, తన మరణం సమీపించిందని తెలుసుకుని, శివుడిని స్మరించి, "స్వామీ, నా శిరస్సు లోకంలో అందరూ పూజించేలా చేయి. నా చర్మాన్ని నీవు ధరించు" అని కోరాడు. శివుడు అలాగే వరమిచ్చాడు. నంది తన కొమ్ములతో గజాసురుడి ఉదరాన్ని చీల్చగా శివుడు బయటకు వచ్చాడు. విష్ణువు, "దుష్టులకు వరాలు ఇచ్చి ఇలాంటి ఆపదలు తెచ్చుకోవద్దు" అని శివుడికి హితవు చెప్పి వైకుంఠానికి వెళ్ళాడు. శివుడు నందిపై కైలాసానికి బయలుదేరాడు.

వినాయకుడి జననం

కైలాసంలో పార్వతీదేవి భర్త వస్తున్నాడని తెలిసి ఎంతో ఆనందించి, అభ్యంగన స్నానానికి సిద్ధమైంది. స్నానానికి ముందు ఒంటికి రాసుకున్న నలుగుపిండితో ఒక అందమైన బాలుడి బొమ్మను చేసి, దానికి ప్రాణం పోసి, "నేను స్నానం చేసి వచ్చే వరకు ఎవరినీ లోపలికి రానివ్వకు" అని చెప్పి ద్వారం వద్ద కాపలా ఉంచింది.

ఇంతలో శివుడు వచ్చాడు. ఆ బాలుడు తల్లి ఆజ్ఞ ప్రకారం శివుడిని అడ్డగించాడు. తనను ఎవరో అపరిచితుడు అడ్డుకోవడం చూసి శివుడు కోపగించి, ఎంత చెప్పినా బాలుడు వినకపోవడంతో, త్రిశూలంతో అతని శిరస్సు ఖండించి లోపలికి వెళ్ళాడు. పార్వతీదేవి భర్తను చూసి, తాను స్నానం చేసి వచ్చానని, ముఖద్వారం వద్ద ఉన్న బాలుడు తన కుమారుడేనని చెప్పింది. జరిగినది తెలిసి పార్వతీదేవి దుఃఖంతో విలపించింది. ఆమెను ఓదారుస్తూ శివుడు తనతో పాటు తెచ్చిన గజాసురుడి శిరస్సును ఆ బాలుడి మొండానికి అతికించి ప్రాణం పోశాడు. గజముఖంతో లేచిన ఆ బాలుడే గజాననుడు. గజాసురుడికి ఇచ్చిన వరం కూడా ఇలా నెరవేరింది. శివపార్వతులు ఆ బాలుడిని ఎంతో ప్రేమగా పెంచుకున్నారు. కొంతకాలానికి పార్వతీదేవికి కుమారస్వామి కూడా జన్మించాడు.

గణాధిపత్యం

ఒకనాడు దేవతలు, మునులు శివుడి దగ్గరకు వచ్చి, "స్వామీ, మేము చేసే ఏ కార్యానికైనా విఘ్నాలు రాకుండా చూసే అధిపతిని మాకు నియమించు" అని కోరారు. గజాననుడు తనకు ఆ పదవి కావాలని అడిగాడు. కుమారస్వామి తాను శివుడి కుమారుడినని, బలవంతుడినని, పైగా గజాననుడు లావుగా ఉండి ఏమీ చేయలేడని, తనకే ఆ పదవి ఇవ్వమని అడిగాడు.

ఇద్దరిలో ఎవరికి ఇవ్వాలో నిర్ణయించడానికి శివుడు ఒక పరీక్ష పెట్టాడు. "మీ ఇద్దరిలో ముల్లోకాలలోని పుణ్యనదులన్నింటిలో స్నానం చేసి ముందుగా నా దగ్గరకు వచ్చినవాడు గణాధిపతి అవుతాడు" అన్నాడు. కుమారస్వామి వెంటనే నెమలి వాహనంపై వేగంగా బయలుదేరాడు. గజాననుడు తన ఎలుక వాహనంతో అంత దూరం వెళ్ళలేనని తెలుసుకుని, తండ్రి దగ్గరకు వెళ్ళి, "తండ్రీ, నా బలం, నా వాహనం నీకు తెలుసు. నన్ను ఇలా పరీక్షించడం న్యాయమా? నాకు ఏదైనా ఉపాయం చెప్పు" అని వినయంగా ప్రార్థించాడు. కుమారుడి భక్తికి మెచ్చిన శివుడు నారాయణ మంత్రాన్ని ఉపదేశించి, "దీనిని జపిస్తూ మా ఇద్దరికీ ప్రదక్షిణ చేయి. అదే సకల తీర్థ స్నాన ఫలం" అని చెప్పాడు.

గజాననుడు తల్లిదండ్రులకు భక్తితో ప్రదక్షిణ చేస్తూ నారాయణ మంత్రం జపించాడు. ఆ మంత్ర మహిమతో కుమారస్వామి ఏ నదికి వెళ్ళినా అక్కడ గజాననుడు తనకంటే ముందే స్నానం చేసి వెళుతున్నట్లు కనిపించాడు. ముల్లోకాలలోని అన్ని నదులలోనూ ఇలాగే జరిగింది. ఆశ్చర్యపోయిన కుమారస్వామి కైలాసానికి తిరిగి వచ్చి, గజాననుడు తండ్రి పక్కనే ఉండటం చూసి, తన అపరాధాన్ని గ్రహించి, "తండ్రీ, అన్న మహిమ తెలియక పోటీపడ్డాను. క్షమించు. అన్నకే గణాధిపత్యం ఇవ్వు" అని కోరాడు. అప్పుడు శివుడు భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు గజాననుడిని గణాధిపతిగా అభిషేకించాడు. అందుకే ఆయన విఘ్నేశ్వరుడు, గణపతి అయ్యాడు.

చంద్రుడి శాపం

ఆ రోజున దేవతలు, మునులు, మానవులు గణపతికి పూజలు చేసి ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములు, పండ్లు, పాయసం మొదలైన అనేక భక్ష్యాలు సమర్పించారు. బాలుడైన గణపతి వాటిని ఇష్టంగా కడుపు నిండా తిని, తల్లిదండ్రులకు నమస్కరించడానికి కైలాసానికి బయలుదేరాడు. కడుపు బరువుతో నడవలేక ఎలుక వాహనంపై ఎక్కాడు. దారిలో ఒక పెద్ద పాము కనిపించగా ఎలుక భయపడి పక్కకు దూకింది. గణపతి కింద పడి, కడుపు పగిలి తిన్న భక్ష్యాలన్నీ బయటకు వచ్చాయి. గణపతి లేచి వాటిని తిరిగి కడుపులో పెట్టుకుని, ఆ పామునే నడుముకు కట్టుకుని కడుపును బిగించుకున్నాడు.

ఆ దృశ్యాన్ని ఆకాశం నుంచి చూసిన చంద్రుడు గట్టిగా నవ్వాడు. కుమారుడిని అవమానించిన చంద్రుడిపై పార్వతీదేవి కోపగించి, "నిన్ను చూసినవారు నీలాపనిందలు పొందుదురుగాక" అని శపించింది. ఈ శాపంతో లోకమంతా చంద్రుడిని చూడలేక అల్లాడిపోయింది. రాత్రిళ్ళు ఎవరూ బయటకు రాలేకపోయారు. దేవతలు, మునులు అందరూ కలిసి పార్వతీదేవి దగ్గరకు వెళ్ళి, "అమ్మా, ఈ శాపం వల్ల లోకమంతా ఇబ్బంది పడుతోంది. దయచేసి శాంతించు" అని ప్రార్థించారు. చంద్రుడు కూడా తన తప్పును ఒప్పుకుని క్షమాపణ కోరాడు.

అప్పుడు పార్వతీదేవి శాంతించి శాపాన్ని సవరించింది: "నా కుమారుడు గణాధిపతి అయిన భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు మాత్రమే చంద్రుడిని చూసినవారు నీలాపనిందలు పొందుతారు. ఆ రోజున వినాయకుడిని భక్తితో పూజించి, ఈ కథను విని, అక్షతలు శిరస్సున ధరించినవారికి ఆ దోషం ఉండదు" అని అనుగ్రహించింది. అప్పటి నుంచి లోకమంతా చవితి రోజున చంద్రుడిని చూడకుండా వినాయకుడిని పూజిస్తున్నారు.

శమంతకోపాఖ్యానం

ద్వాపర యుగంలో శ్రీకృష్ణుడు ద్వారకలో ఉన్నప్పుడు ఒక భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు సాయంకాలం పాలు తాగుతూ ఆ పాత్రలో చంద్రుడి ప్రతిబింబాన్ని చూశాడు. చవితి చంద్రుడిని చూసిన దోషం వల్ల తనకు నీలాపనింద రాబోతోందని కృష్ణుడు గ్రహించాడు.

అదే కాలంలో ద్వారకలో సత్రాజిత్తు అనే యాదవ ప్రభువు ఉండేవాడు. అతడు సూర్యుడిని భక్తితో ఆరాధించి సూర్యుడి అనుగ్రహంతో శమంతకమణిని పొందాడు. ఆ మణి రోజుకు ఎనిమిది బారువుల బంగారం ఇచ్చేది. అది ఉన్న చోట కరువు, రోగాలు, దుర్భిక్షం ఉండేవి కావు. అయితే అపవిత్రుడు దానిని ధరిస్తే అతనికి కీడు కలిగేది. సత్రాజిత్తు ఆ మణిని ధరించి ద్వారకకు రాగా, ప్రజలు ఆ కాంతిని చూసి సూర్యుడే వస్తున్నాడని భ్రమపడ్డారు. కృష్ణుడు వాస్తవం చెప్పి, "ఇంత విలువైన మణి రాజు దగ్గర ఉంటే రాజ్యానికి మేలు" అని ఉగ్రసేన మహారాజుకు ఇవ్వమని సత్రాజిత్తును కోరాడు. ధనలోభంతో సత్రాజిత్తు తిరస్కరించాడు.

ఒకనాడు సత్రాజిత్తు తమ్ముడు ప్రసేనుడు ఆ మణిని కంఠంలో ధరించి వేటకు అడవికి వెళ్ళాడు. మణి కాంతిని మాంసమని భ్రమించిన ఒక సింహం ప్రసేనుడిని చంపి మణిని నోట కరచుకుని పోయింది. ఆ సింహాన్ని చూసిన భల్లూకరాజైన జాంబవంతుడు దానిని చంపి మణిని తీసుకుని తన గుహకు వెళ్ళి, తన కుమారుడికి ఆట వస్తువుగా ఇచ్చాడు.

ప్రసేనుడు ఎంతకూ తిరిగి రాకపోవడంతో సత్రాజిత్తు, "మణి కావాలని అడిగినప్పుడు ఇవ్వలేదని కృష్ణుడే నా తమ్ముడిని చంపి మణిని అపహరించాడు" అని ఊరంతా చెప్పాడు. ఈ మాట కృష్ణుడికి తెలిసి, చవితి చంద్రుడిని చూసిన దోషం ఇలా ఫలించిందని గ్రహించి, ఆ నింద తొలగించుకోవడానికి తన అనుచరులతో అడవికి బయలుదేరాడు. అడవిలో ప్రసేనుడి శవం, అతని పక్కన సింహం అడుగుజాడలు, కొంత దూరంలో సింహాన్ని చంపిన భల్లూకం జాడలు కనిపించాయి. ఆ జాడల వెంట వెళ్ళగా ఒక పెద్ద గుహ కనిపించింది. కృష్ణుడు అనుచరులను బయట ఉంచి తానొక్కడే గుహలోకి వెళ్ళాడు. లోపల ఒక పసిబిడ్డ ఊయలకు కట్టిన శమంతకమణితో ఆడుకుంటూ కనిపించాడు. కృష్ణుడు దానిని తీసుకోబోగా అక్కడ ఉన్న దాది కేకలు వేసింది. ఆ కేకలు విని జాంబవంతుడు వచ్చి కృష్ణుడితో యుద్ధానికి దిగాడు.

ఇద్దరూ ఇరవై ఎనిమిది రోజులు భీకరంగా యుద్ధం చేశారు. బయట ఉన్న అనుచరులు కృష్ణుడు తిరిగి రాకపోవడంతో ద్వారకకు వెళ్ళి ఆయన మరణించి ఉంటాడని చెప్పారు. చివరకు జాంబవంతుడు బలం క్షీణించి, ఈ లోకంలో తనను ఓడించగలవాడు తన ఆరాధ్య దైవమైన శ్రీరాముడొక్కడేనని గ్రహించి, ఎదురుగా ఉన్నది శ్రీరాముడి అవతారమైన శ్రీకృష్ణుడేనని తెలుసుకున్నాడు. త్రేతాయుగంలో రావణ సంహారం తరువాత తనకు వరం ఇస్తానని రాముడు చెప్పిన మాట గుర్తు చేసుకుని, జాంబవంతుడు కృష్ణుడి పాదాలపై పడి క్షమాపణ కోరాడు. కృష్ణుడు తనకు కావలసినది మణి మాత్రమేనని, నింద తొలగించుకోవడానికే వచ్చానని చెప్పాడు. జాంబవంతుడు మణితో పాటు తన కుమార్తె జాంబవతిని కూడా కృష్ణుడికి ఇచ్చి కన్యాదానం చేశాడు.

కృష్ణుడు జాంబవతితో, మణితో ద్వారకకు తిరిగి వచ్చాడు. మరణించాడనుకున్న కృష్ణుడు తిరిగి రావడంతో ప్రజలు ఆనందించారు. కృష్ణుడు నిండు సభలో సత్రాజిత్తును పిలిపించి జరిగినదంతా చెప్పి మణిని అతనికి అప్పగించాడు. తప్పుడు నింద వేసినందుకు సత్రాజిత్తు ఎంతో సిగ్గుపడి, పశ్చాత్తాపంతో తన కుమార్తె సత్యభామను కృష్ణుడికి ఇచ్చి వివాహం చేసి, మణిని కూడా సమర్పించాడు. కృష్ణుడు కన్యను స్వీకరించి, మణి తనకు అవసరం లేదని సత్రాజిత్తుకే తిరిగి ఇచ్చాడు.

నారద ఉపదేశం

ఈ సంఘటనల తరువాత నారదమహర్షి ద్వారకకు వచ్చి కృష్ణుడితో, "కృష్ణా, భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు నీవు చంద్రుడిని చూశావు. దాని వల్లనే నీకు ఈ నీలాపనింద వచ్చింది" అని చెప్పి, పార్వతీదేవి చంద్రుడికి ఇచ్చిన శాపం, దాని సవరణ గురించి వివరించాడు. "ఈ దోషం పోవాలంటే భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు వినాయకుడిని షోడశోపచారాలతో పూజించి, ఈ కథ విని, అక్షతలు శిరస్సున ధరించాలి" అని ఉపదేశించాడు. కృష్ణుడు నారదుడు చెప్పినట్లు వినాయక వ్రతం చేసి నింద నుంచి పూర్తిగా విముక్తుడయ్యాడు. ఆ తరువాత లోకమంతా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం మొదలుపెట్టింది.

ఫలశ్రుతి

ఈ కథను చెప్పి సూతమహాముని శౌనకాదులతో, "మునులారా, భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు ఈ వ్రతాన్ని భక్తితో చేసి, ఈ కథను చదివి లేదా విని, అక్షతలు శిరస్సున ధరించినవారికి ఆ నాడు చంద్రుడిని చూసినా దోషం ఉండదు. వారికి విఘ్నాలు తొలగి, కోరిన కోరికలు నెరవేరి, విద్య, ధనం, సంతానం, ఆరోగ్యం, కీర్తి లభిస్తాయి. చేసే ప్రతి కార్యంలో విజయం కలుగుతుంది" అని చెప్పాడు.

అక్షతలు

కథ పూర్తయిన తరువాత ఈ శ్లోకం చెప్పి అక్షతలు శిరస్సున ధరించాలి: