15 Steps

శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రత పూజా విధానం

Satyanarayana Vratam Pooja Vidhanam

ఈ విధానంలో [ ] లో ఉన్న చోట మీ గోత్రం, పేరు, పంచాంగ వివరాలు చెప్పుకోవాలి. ఈ వ్రతంలో సాధారణంగా కలశ పూజ తరువాత నవగ్రహ, పంచలోకపాలక, అష్టదిక్పాలక పూజలు కూడా చేస్తారు; పురోహితుడు లేని ఇంటి పూజలో వాటిని "నవగ్రహ దేవతాభ్యో నమః, పంచలోకపాలకేభ్యో నమః, అష్టదిక్పాలకేభ్యో నమః" అనే నామాలతో అక్షతలు వేసి సంక్షిప్తంగా చేసుకోవచ్చు.

పూజకు ముందు సిద్ధత

పూజ చేసేవారు ఉపవాసం ఉండి, సాయంకాలం స్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి
పూజా మందిరాన్ని అలంకరించి, పీఠంపై బియ్యం పోసి కలశం ఉంచి, స్వామి పటాన్ని లేదా విగ్రహాన్ని కలశం వెనుక ఉంచాలి
గోధుమ రవ్వ ప్రసాదాన్ని ముందుగా తయారు చేసి, పూజ మధ్యలో నైవేద్యంగా ఉంచాలి
బంధుమిత్రులను పిలిచి అందరూ కలిసి కథ వినాలి; కథ వినేటప్పుడు ఎవరూ మధ్యలో లేచి వెళ్ళకూడదు
పూజ పూర్తయిన తరువాత అందరికీ ప్రసాదం పంచి, తరువాత భోజనం చేయాలి

పూజ తరువాత

ప్రసాదాన్ని అందరూ తప్పక స్వీకరించాలి; ప్రసాదాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడం వ్రత కథలో చెప్పిన అపరాధం
కలశంలోని నీటిని ఇంటిలో చల్లాలి; కొబ్బరికాయను మరుసటి రోజు కొట్టి ప్రసాదంగా తీసుకోవాలి
ఈ వ్రతాన్ని ప్రతి పౌర్ణమికి లేదా సంవత్సరానికి ఒకసారి చేసుకోవడం ఆచారం

దీపారాధన, గణపతి ప్రార్థన

దీపం వెలిగించి, పూలు, అక్షతలు దీపానికి సమర్పించి:

దీపస్త్వం బ్రహ్మరూపోఽసి జ్యోతిషాం ప్రభురవ్యయః । సౌభాగ్యం దేహి పుత్రాంశ్చ సర్వాన్ కామాంశ్చ దేహి మే ॥

చేతిలో అక్షతలు తీసుకుని:

శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజం । ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వ విఘ్నోపశాంతయే ॥

అగజానన పద్మార్కం గజాననమహర్నిశం । అనేకదం తం భక్తానాం ఏకదంతముపాస్మహే ॥

ఆచమనం

ఉద్ధరిణితో నీరు తీసుకుని ఈ మూడు నామాలకు ఒక్కొక్క సారి తీసుకోవాలి:

ఓం కేశవాయ స్వాహా
ఓం నారాయణాయ స్వాహా
ఓం మాధవాయ స్వాహా

తరువాత చేతులు కడుక్కుని మిగిలిన నామాలు చెప్పాలి:

ఓం గోవిందాయ నమః । ఓం విష్ణవే నమః । ఓం మధుసూదనాయ నమః । ఓం త్రివిక్రమాయ నమః । ఓం వామనాయ నమః । ఓం శ్రీధరాయ నమః । ఓం హృషీకేశాయ నమః । ఓం పద్మనాభాయ నమః । ఓం దామోదరాయ నమః । ఓం సంకర్షణాయ నమః । ఓం వాసుదేవాయ నమః । ఓం ప్రద్యుమ్నాయ నమః । ఓం అనిరుద్ధాయ నమః । ఓం పురుషోత్తమాయ నమః । ఓం అధోక్షజాయ నమః । ఓం నారసింహాయ నమః । ఓం అచ్యుతాయ నమః । ఓం జనార్దనాయ నమః । ఓం ఉపేంద్రాయ నమః । ఓం హరయే నమః । ఓం శ్రీకృష్ణాయ నమః ।

భూతోచ్ఛాటనం

అక్షతలు తీసుకుని ఎడమ వైపు వెనుకకు వేయాలి:

ఉత్తిష్ఠంతు భూతపిశాచాః యే తే భూమి భారకాః । ఏతేషామవిరోధేన బ్రహ్మకర్మ సమారభే ॥

ప్రాణాయామం

ఓం భూః । ఓం భువః । ఓం సువః । ఓం మహః । ఓం జనః । ఓం తపః । ఓం సత్యం । ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ । ఓమాపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ॥

సంకల్పం

చేతిలో అక్షతలు, పూలు తీసుకుని:

మమ ఉపాత్త దురితక్షయ ద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం, శుభే శోభనే ముహూర్తే, శ్రీ మహావిష్ణోరాజ్ఞయా ప్రవర్తమానస్య అద్య బ్రహ్మణః ద్వితీయ పరార్థే, శ్వేతవరాహ కల్పే, వైవస్వత మన్వంతరే, కలియుగే, ప్రథమ పాదే, జంబూద్వీపే, భరతవర్షే, భరతఖండే, మేరోః దక్షిణ దిగ్భాగే, శ్రీశైలస్య వాయవ్య ప్రదేశే, కృష్ణా గోదావర్యోః మధ్య ప్రదేశే, స్వగృహే (లేదా శోభన గృహే), సమస్త దేవతా బ్రాహ్మణ హరిహర గురు చరణ సన్నిధౌ, అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక చాంద్రమానేన [samvatsaram] నామ సంవత్సరే, [ayanam], [ritu] ఋతౌ, [masam] మాసే, [paksham] పక్షే, [tithi] తిథౌ, [varam] వాసరే, శుభ నక్షత్రే, శుభ యోగే, శుభ కరణే, ఏవంగుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభ తిథౌ, శ్రీమాన్ [gotram] గోత్రః [name] నామధేయః, ధర్మపత్నీ సమేతస్య, అస్మాకం సహకుటుంబానాం క్షేమ స్థైర్య ధైర్య విజయ అభయ ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాభివృద్ధ్యర్థం, ధర్మార్థ కామ మోక్ష చతుర్విధ ఫల పురుషార్థ సిద్ధ్యర్థం, మమ సకుటుంబస్య ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్య, పుత్రపౌత్రాభివృద్ధి, సకల కార్య సిద్ధ్యర్థం, శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామి ప్రసాద సిద్ధ్యర్థం, శ్రీ సత్యనారాయణ దేవతా ముద్దిశ్య, శ్రీ సత్యనారాయణ దేవతా ప్రీత్యర్థం, శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రతం, తదంగ కలశ స్థాపన, నవగ్రహ దేవతా, పంచలోకపాలక, అష్టదిక్పాలక పూజాం, ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజాం, కథా శ్రవణం చ కరిష్యే ।

అక్షతలు నీటిలో వదలాలి.

తదంగ కలశ పూజాం కరిష్యే ।

కలశ పూజ

కలశంపై కుంకుమ బొట్టు పెట్టి, చేతితో కలశాన్ని తాకుతూ:

కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠే రుద్రః సమాశ్రితః । మూలే తత్ర స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణాః స్మృతాః ॥ కుక్షౌ తు సాగరాః సర్వే సప్తద్వీపా వసుంధరా । ఋగ్వేదోఽథ యజుర్వేదః సామవేదో హ్యథర్వణః ॥ అంగైశ్చ సహితాః సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాః । గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి । నర్మదే సింధు కావేరి జలేఽస్మిన్ సన్నిధిం కురు ॥

ఆయాంతు శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక పూజార్థం దురితక్షయ కారకాః ।

కలశంలోని నీటిని పూలతో పూజా ద్రవ్యాలపై, తనపై, పూజలో ఉన్నవారిపై చల్లాలి:

కలశోదకేన పూజా ద్రవ్యాణి దేవమాత్మానం చ సంప్రోక్ష్య ।

పసుపు గణపతి పూజ

పసుపు గణపతిపై అక్షతలు, పూలు వేస్తూ:

గణానాం త్వా గణపతిగ్ం హవామహే కవిం కవీనాముపమశ్రవస్తమం । జ్యేష్ఠరాజం బ్రహ్మణాం బ్రహ్మణస్పత ఆ నః శృణ్వన్నూతిభిస్సీద సాదనం ॥

ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః । ధ్యాయామి । ఆవాహయామి । నవరత్న ఖచిత సింహాసనం సమర్పయామి ।
పాద్యం సమర్పయామి । అర్ఘ్యం సమర్పయామి । ఆచమనీయం సమర్పయామి ।
శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి । వస్త్రం సమర్పయామి । యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి ।
గంధం సమర్పయామి । అక్షతాన్ సమర్పయామి । పుష్పైః పూజయామి ।
ధూపం ఆఘ్రాపయామి । దీపం దర్శయామి । నైవేద్యం సమర్పయామి (బెల్లం లేదా అరటిపండు) ।
తాంబూలం సమర్పయామి । నీరాజనం సమర్పయామి । మంత్రపుష్పం సమర్పయామి । ప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామి ।

శ్రీ మహాగణాధిపతిః సుప్రీతః సుప్రసన్నో వరదో భవతు ।

పసుపు గణపతిని విగ్రహం పక్కన ఉంచి, ప్రధాన పూజకు వెళ్ళాలి.

ప్రాణప్రతిష్ఠ

విగ్రహంపై చేయి ఉంచి (లేదా పూలతో తాకుతూ):

ఓం అసునీతే పునరస్మాసు చక్షుః పునః ప్రాణమిహ నో ధేహి భోగం । జ్యోక్పశ్యేమ సూర్యముచ్చరంతమనుమతే మృడయా నస్స్వస్తి ॥

అస్మిన్ బింబే శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామినం ఆవాహయామి, స్థాపయామి, పూజయామి । స్థిరో భవ । వరదో భవ । సుప్రసన్నో భవ । సుముఖో భవ । స్థిరాసనం కురు ॥

షోడశోపచార పూజ

ధ్యానం

ధ్యాయేత్ సత్యం గుణాతీతం గుణత్రయ సమన్వితం । లోకనాథం త్రిలోకేశం కౌస్తుభాభరణం హరిమ్ ॥ నీలవర్ణం పీతవాసం శ్రీవత్సపద భూషితం । గోవిందం గోకులానందం బ్రహ్మాద్యైరపి పూజితమ్ ॥

ఓం శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామినే నమః । ధ్యాయామి ।

ఆవాహనం

ఆవాహయామి దేవేశ సర్వలోకైక పూజిత । కురు సాన్నిధ్యమత్రైవ భక్తానుగ్రహ కారక ॥

ఓం శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామినే నమః । ఆవాహయామి ।

ఆసనం

నానారత్న సమాయుక్తం కార్తస్వర విభూషితం । సింహాసనమిదం దేవ గృహాణ సురపూజిత ॥

ఆసనం సమర్పయామి ।

పాద్యం

పాద్యం గృహాణ దేవేశ సర్వతీర్థ సముద్భవం । భక్త్యా దత్తం మయా దేవ గృహాణ పరమేశ్వర ॥

పాద్యం సమర్పయామి ।

అర్ఘ్యం

గంధపుష్పాక్షతైర్యుక్తం ఫలదూర్వా సమన్వితం । అర్ఘ్యం గృహాణ దేవేశ మయా దత్తం సురేశ్వర ॥

అర్ఘ్యం సమర్పయామి ।

ఆచమనీయం

కర్పూరవాసితం తోయం మందాకిన్యాః సముద్భవం । ఆచమ్యతాం జగన్నాథ మయా దత్తం హి భక్తితః ॥

ఆచమనీయం సమర్పయామి ।

మధుపర్కం

దధిమధ్వాజ్య సంయుక్తం మధుపర్కం సురేశ్వర । గృహాణ దేవదేవేశ మయా దత్తం హి భక్తితః ॥

మధుపర్కం సమర్పయామి ।

పంచామృత స్నానం

పయోదధి ఘృతం క్షౌద్రం శర్కరా చ సమన్వితం । పంచామృతమిదం దేవ స్నానార్థం ప్రతిగృహ్యతాం ॥

పంచామృత స్నానం సమర్పయామి । (పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, పంచదార ఒక్కొక్కటిగా)

శుద్ధోదక స్నానం

గంగా గోదావరీ రేవా పయోష్ణీ నర్మదా జలైః । స్నాపితోఽసి మయా దేవ తథా శాంతిం కురుష్వ మే ॥

శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి । స్నానానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి ।

వస్త్రం

వస్త్రయుగ్మం సదా శుభ్రం మనోహరమిదం శుభం । దదామి దేవదేవేశ గృహాణ జగదీశ్వర ॥

వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి ।

యజ్ఞోపవీతం

యజ్ఞోపవీతం సహజం సువర్ణం చోత్తరీయకం । గృహాణ దేవ సర్వజ్ఞ భక్తానామిష్టదాయక ॥

యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి ।

గంధం

శ్రీఖండాగరు కర్పూర కస్తూరీ కుంకుమాన్వితం । విలేపనం సురశ్రేష్ఠ ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతాం ॥

గంధాన్ ధారయామి ।

అక్షతలు

అక్షతాన్ ధవళాన్ దివ్యాన్ శాలీయాన్ తండులాన్ శుభాన్ । హరిద్రా కుంకుమోపేతాన్ గృహాణ పరమేశ్వర ॥

అక్షతాన్ సమర్పయామి ।

పుష్పం

మల్లికాది సుగంధీని మాలత్యాదీని వై ప్రభో । మయాహృతాని పూజార్థం పుష్పాణి ప్రతిగృహ్యతాం ॥

పుష్పైః పూజయామి ।

ధూపం

దశాంగం గుగ్గులోపేతం సుగంధం చ మనోహరం । ధూపం దాస్యామి దేవేశ గృహాణ వరదో భవ ॥

ధూపమాఘ్రాపయామి ।

దీపం

సాజ్యం త్రివర్తి సంయుక్తం వహ్నినా ద్యోతితం మయా । గృహాణ మంగళం దీపం త్రైలోక్య తిమిరాపహం ॥

దీపం దర్శయామి । ధూపదీపానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి ।

నైవేద్యం

నైవేద్య పదార్థాలపై నీరు చల్లి, తులసి లేదా పూలతో గాయత్రి చెప్పి:

ఓం భూర్భువస్సువః । తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ॥ సత్యం త్వర్తేన పరిషించామి । అమృతమస్తు । అమృతోపస్తరణమసి ।

నైవేద్యం షడ్రసోపేతం ఫలలడ్డుక సంయుతం । భక్ష్యభోజ్య సమాయుక్తం ప్రీత్యా ప్రతిగృహ్యతాం ॥

ఓం ప్రాణాయ స్వాహా । ఓం అపానాయ స్వాహా । ఓం వ్యానాయ స్వాహా । ఓం ఉదానాయ స్వాహా । ఓం సమానాయ స్వాహా । ఓం బ్రహ్మణే స్వాహా ॥

నైవేద్యం సమర్పయామి । మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి । అమృతాపిధానమసి । ఉత్తరాపోశనం సమర్పయామి । హస్తౌ ప్రక్షాళయామి । పాదౌ ప్రక్షాళయామి । శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి ।

తాంబూలం

పూగీఫల సమాయుక్తం నాగవల్లీ దళైర్యుతం । కర్పూరచూర్ణ సంయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతాం ॥

తాంబూలం సమర్పయామి ।

శ్రీ విష్ణు అష్టోత్తర శతనామావళి

ఒక్కొక్క నామానికి తులసి దళం లేదా పూలు, అక్షతలు వేయాలి. సత్యనారాయణ వ్రతంలో ఈ నామావళిని "ఓం శ్రీ సత్యనారాయణాయ నమః" అనే నామంతో ముగించాలి.

ఓం విష్ణవే నమః
ఓం లక్ష్మీపతయే నమః
ఓం కృష్ణాయ నమః
ఓం వైకుంఠాయ నమః
ఓం గరుడధ్వజాయ నమః
ఓం పరబ్రహ్మణే నమః
ఓం జగన్నాథాయ నమః
ఓం వాసుదేవాయ నమః
ఓం త్రివిక్రమాయ నమః
ఓం దైత్యాంతకాయ నమః
ఓం మధురిపవే నమః
ఓం తార్క్ష్యవాహనాయ నమః
ఓం సనాతనాయ నమః
ఓం నారాయణాయ నమః
ఓం పద్మనాభాయ నమః
ఓం హృషీకేశాయ నమః
ఓం సుధాప్రదాయ నమః
ఓం మాధవాయ నమః
ఓం పుండరీకాక్షాయ నమః
ఓం స్థితికర్త్రే నమః
ఓం పరాత్పరాయ నమః
ఓం వనమాలినే నమః
ఓం యజ్ఞరూపాయ నమః
ఓం చక్రపాణయే నమః
ఓం గదాధరాయ నమః
ఓం ఉపేంద్రాయ నమః
ఓం కేశవాయ నమః
ఓం హంసాయ నమః
ఓం సముద్రమథనాయ నమః
ఓం హరయే నమః
ఓం గోవిందాయ నమః
ఓం బ్రహ్మజనకాయ నమః
ఓం కైటభాసురమర్దనాయ నమః
ఓం శ్రీధరాయ నమః
ఓం కామజనకాయ నమః
ఓం శేషశాయినే నమః
ఓం చతుర్భుజాయ నమః
ఓం పాంచజన్యధరాయ నమః
ఓం శ్రీమతే నమః
ఓం శార్ఙ్గపాణయే నమః
ఓం జనార్దనాయ నమః
ఓం పీతాంబరధరాయ నమః
ఓం దేవాయ నమః
ఓం సూర్యచంద్రవిలోచనాయ నమః
ఓం మత్స్యరూపాయ నమః
ఓం కూర్మతనవే నమః
ఓం క్రోడరూపాయ నమః
ఓం నృకేసరిణే నమః
ఓం వామనాయ నమః
ఓం భార్గవాయ నమః
ఓం రామాయ నమః
ఓం బలినే నమః
ఓం కల్కినే నమః
ఓం హయాననాయ నమః
ఓం విశ్వంభరాయ నమః
ఓం శింశుమారాయ నమః
ఓం శ్రీకరాయ నమః
ఓం కపిలాయ నమః
ఓం ధ్రువాయ నమః
ఓం దత్తాత్రేయాయ నమః
ఓం అచ్యుతాయ నమః
ఓం అనంతాయ నమః
ఓం ముకుందాయ నమః
ఓం దధివామనాయ నమః
ఓం ధన్వంతరయే నమః
ఓం శ్రీనివాసాయ నమః
ఓం ప్రద్యుమ్నాయ నమః
ఓం పురుషోత్తమాయ నమః
ఓం శ్రీవత్సకౌస్తుభధరాయ నమః
ఓం మురారాతయే నమః
ఓం అధోక్షజాయ నమః
ఓం ఋషభాయ నమః
ఓం మోహినీరూపధారిణే నమః
ఓం సంకర్షణాయ నమః
ఓం పృథవే నమః
ఓం క్షీరాబ్ధిశాయినే నమః
ఓం భూతాత్మనే నమః
ఓం అనిరుద్ధాయ నమః
ఓం భక్తవత్సలాయ నమః
ఓం నరాయ నమః
ఓం గజేంద్రవరదాయ నమః
ఓం త్రిధామ్నే నమః
ఓం భూతభావనాయ నమః
ఓం శ్వేతద్వీపసువాస్తవ్యాయ నమః
ఓం సనకాదిమునిధ్యేయాయ నమః
ఓం భగవతే నమః
ఓం శంకరప్రియాయ నమః
ఓం నీలకాంతాయ నమః
ఓం ధరాకాంతాయ నమః
ఓం వేదాత్మనే నమః
ఓం బాదరాయణాయ నమః
ఓం భాగీరథీజన్మభూమిపాదపద్మాయ నమః
ఓం సతాంప్రభవే నమః
ఓం స్వభువే నమః
ఓం విభవే నమః
ఓం ఘనశ్యామాయ నమః
ఓం జగత్కారణాయ నమః
ఓం అవ్యయాయ నమః
ఓం బుద్ధావతారాయ నమః
ఓం శాంతాత్మనే నమః
ఓం లీలామానుషవిగ్రహాయ నమః
ఓం దామోదరాయ నమః
ఓం విరాడ్రూపాయ నమః
ఓం భూతభవ్యభవత్ప్రభవే నమః
ఓం ఆదిదేవాయ నమః
ఓం దేవదేవాయ నమః
ఓం ప్రహ్లాదపరిపాలకాయ నమః
ఓం శ్రీమహావిష్ణవే నమః

శ్రీ విష్ణు అష్టోత్తర శతనామ పూజాం సమర్పయామి ॥

నీరాజనం

కర్పూరం వెలిగించి హారతి ఇస్తూ:

ఘృతవర్తి సహస్రైశ్చ కర్పూరశకలైస్తథా । నీరాజనం మయా దత్తం గృహాణ వరదో భవ ॥

నీరాజనం సమర్పయామి । నీరాజనానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి ।

మంత్రపుష్పం (సంపూర్ణం)

చేతిలో పూలు, అక్షతలు తీసుకుని నిలబడి:

ధాతా పురస్తాత్

ధాతా పురస్తాద్యముదాజహార శక్రః ప్రవిద్వాన్ ప్రదిశశ్చతస్రః । తమేవం విద్వానమృత ఇహ భవతి నాన్యః పంథా అయనాయ విద్యతే ॥

సహస్రశీర్షం దేవం

ఓం సహస్రశీర్షం దేవం విశ్వాక్షం విశ్వశంభువమ్ । విశ్వం నారాయణం దేవమక్షరం పరమం పదమ్ ॥ విశ్వతః పరమాన్నిత్యం విశ్వం నారాయణగ్ం హరిమ్ । విశ్వమేవేదం పురుషస్తద్విశ్వముపజీవతి ॥ పతిం విశ్వస్యాత్మేశ్వరగ్ం శాశ్వతగ్ం శివమచ్యుతమ్ । నారాయణం మహాజ్ఞేయం విశ్వాత్మానం పరాయణమ్ ॥ నారాయణ పరో జ్యోతిరాత్మా నారాయణః పరః । నారాయణ పరం బ్రహ్మ తత్త్వం నారాయణః పరః । నారాయణ పరో ధ్యాతా ధ్యానం నారాయణః పరః ॥ యచ్చ కించిజ్జగత్సర్వం దృశ్యతే శ్రూయతేఽపి వా । అంతర్బహిశ్చ తత్సర్వం వ్యాప్య నారాయణః స్థితః ॥

యోఽపాం పుష్పం వేద

యోఽపాం పుష్పం వేద । పుష్పవాన్ ప్రజావాన్ పశుమాన్ భవతి । చంద్రమా వా అపాం పుష్పమ్ । పుష్పవాన్ ప్రజావాన్ పశుమాన్ భవతి । య ఏవం వేద । యోఽపామాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి ॥

అగ్నిర్వా అపామాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । యోఽగ్నేరాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి । ఆపో వా అగ్నేరాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । య ఏవం వేద । యోఽపామాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి ॥

వాయుర్వా అపామాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । యో వాయోరాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి । ఆపో వై వాయోరాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । య ఏవం వేద । యోఽపామాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి ॥

అసౌ వై తపన్నపామాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । యోఽముష్య తపత ఆయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి । ఆపో వా అముష్య తపత ఆయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । య ఏవం వేద । యోఽపామాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి ॥

చంద్రమా వా అపామాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । యశ్చంద్రమస ఆయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి । ఆపో వై చంద్రమస ఆయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । య ఏవం వేద । యోఽపామాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి ॥

నక్షత్రాణి వా అపామాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । యో నక్షత్రాణామాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి । ఆపో వై నక్షత్రాణామాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । య ఏవం వేద । యోఽపామాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి ॥

పర్జన్యో వా అపామాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । యః పర్జన్యస్యాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి । ఆపో వై పర్జన్యస్యాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । య ఏవం వేద । యోఽపామాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి ॥

సంవత్సరో వా అపామాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । యః సంవత్సరస్యాయతనం వేద । ఆయతనవాన్ భవతి । ఆపో వై సంవత్సరస్యాయతనమ్ । ఆయతనవాన్ భవతి । య ఏవం వేద ॥

యోఽప్సు నావం ప్రతిష్ఠితాం వేద । ప్రత్యేవ తిష్ఠతి ॥

రాజాధిరాజాయ

ఓం రాజాధిరాజాయ ప్రసహ్య సాహినే । నమో వయం వైశ్రవణాయ కుర్మహే । స మే కామాన్ కామకామాయ మహ్యమ్ । కామేశ్వరో వైశ్రవణో దదాతు । కుబేరాయ వైశ్రవణాయ । మహారాజాయ నమః ॥

ఓం తద్బ్రహ్మ

ఓం తద్బ్రహ్మ । ఓం తద్వాయుః । ఓం తదాత్మా । ఓం తత్సత్యమ్ । ఓం తత్సర్వమ్ । ఓం తత్పురోర్నమః ॥

అంతశ్చరతి

అంతశ్చరతి భూతేషు గుహాయాం విశ్వమూర్తిషు । త్వం యజ్ఞస్త్వం వషట్కారస్త్వమింద్రస్త్వగ్ం రుద్రస్త్వం విష్ణుస్త్వం బ్రహ్మ త్వం ప్రజాపతిః । త్వం తదాప ఆపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ॥

ముగింపు

ఈశానస్సర్వ విద్యానామీశ్వరస్సర్వ భూతానాం బ్రహ్మాధిపతిర్బ్రహ్మణోఽధిపతిర్బ్రహ్మా శివో మే అస్తు సదాశివోమ్ ॥

శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామినే నమః । మంత్రపుష్పం సమర్పయామి ॥

(పూలు, అక్షతలు స్వామిపై వేయాలి)

ప్రదక్షిణ నమస్కారం, క్షమాపణ

యానికాని చ పాపాని జన్మాంతర కృతాని చ । తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదే పదే ॥ పాపోఽహం పాపకర్మాఽహం పాపాత్మా పాపసంభవః । త్రాహి మాం కృపయా దేవ శరణాగతవత్సల ॥ అన్యథా శరణం నాస్తి త్వమేవ శరణం మమ । తస్మాత్ కారుణ్యభావేన రక్ష రక్ష జనార్దన ॥

ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామి ।

క్షమాపణ

మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం సురేశ్వర । యత్పూజితం మయా దేవ పరిపూర్ణం తదస్తు తే ॥

అనయా ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజయా భగవాన్ సర్వాత్మకః శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామీ సుప్రీతః సుప్రసన్నో వరదో భవతు ।

శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రత కథ (పంచాధ్యాయాలు)

ప్రతి అధ్యాయం చివర "శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామికి జై" అని చెప్పి అక్షతలు వేయాలి; కథ పూర్తయిన తరువాత అక్షతలు శిరస్సున ధరించి హారతి ఇవ్వాలి.

ప్రథమోఽధ్యాయః

పూర్వం నైమిశారణ్యంలో శౌనకాది మహర్షులు సూతమహామునిని, "మహాత్మా, మానవులు ఈ లోకంలో కోరిన కోరికలు పొంది, పరలోకంలో మోక్షం పొందడానికి తేలికైన వ్రతం ఏదైనా ఉంటే చెప్పండి" అని కోరారు. సూతుడు, "మునులారా, ఇదే ప్రశ్నను పూర్వం నారదమహర్షి శ్రీమహావిష్ణువును అడిగాడు. ఆ సంవాదాన్ని చెబుతాను, వినండి" అని చెప్పసాగాడు.

ఒకనాడు నారదమహర్షి లోకసంచారం చేస్తూ భూలోకానికి వచ్చి, అక్కడ మానవులు తమ కర్మఫలాల వల్ల అనేక కష్టాలు అనుభవించడం చూసి, "వీరి దుఃఖం తొలగే ఉపాయం ఏమిటి" అని ఆలోచించి వైకుంఠానికి వెళ్ళాడు. శంఖచక్రగదాపద్మధారియైన శ్రీమన్నారాయణుడిని స్తుతించి, "స్వామీ, భూలోకంలో మానవులు నానా కష్టాలు పడుతున్నారు. వారి కష్టాలు తీరే సులభమైన ఉపాయం చెప్పండి" అని ప్రార్థించాడు.

శ్రీహరి, "నారదా, లోకహితం కోసం మంచి ప్రశ్న అడిగావు. మానవులకు ఈ లోకంలో సుఖం, పరలోకంలో మోక్షం ఇచ్చే వ్రతం ఒకటి ఉంది. అది శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రతం. దీనిని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించినవారికి సకల సంపదలు, సంతానం, సౌభాగ్యం లభిస్తాయి" అని చెప్పి వ్రత విధానాన్ని వివరించాడు.

"ఏ రోజైనా, ముఖ్యంగా పౌర్ణమి, ఏకాదశి, సంక్రాంతి రోజులలో, సాయంకాలం బంధుమిత్రులతో కలిసి భక్తితో ఈ వ్రతం చేయాలి. అరటిపండ్లు, నెయ్యి, పాలు, గోధుమ రవ్వ లేదా పిండి, పంచదార లేదా బెల్లం, ఒక్కొక్కటి సవాశేరు (సపాద భక్ష్యం) తీసుకుని ప్రసాదం చేయాలి. బ్రాహ్మణులకు, బంధువులకు ప్రసాదం పంచి, కథ విని, తరువాత తాను భుజించాలి. ఇలా చేసినవారి కోరికలు తప్పక నెరవేరుతాయి. ముఖ్యంగా కలియుగంలో ఇది అతి సులభమైన మార్గం."

ఇది స్కాంద పురాణాంతర్గత రేవాఖండంలోని శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రత కథలో ప్రథమోఽధ్యాయం.

ద్వితీయోఽధ్యాయః

సూతుడు చెప్పసాగాడు: "మునులారా, పూర్వం ఈ వ్రతాన్ని ఎవరు చేశారో చెబుతాను. కాశీ నగరంలో ఒక పేద బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతడు ఆకలిదప్పులతో ప్రతిరోజూ భిక్షకు తిరుగుతూ కష్టపడేవాడు. అతని దైన్యం చూసిన శ్రీహరి ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణుడి రూపంలో వచ్చి, 'విప్రుడా, ఎందుకు ఇంత దుఃఖంతో తిరుగుతున్నావు' అని అడిగాడు. బ్రాహ్మణుడు తన దారిద్ర్యాన్ని చెప్పి, దాని నుంచి బయటపడే మార్గం చెప్పమని కోరాడు. వృద్ధుడు, 'సత్యనారాయణ స్వామి కోరిన కోరికలు తీర్చే దైవం. ఆయన వ్రతం చెయ్యి' అని చెప్పి వ్రత విధానం వివరించి అదృశ్యమయ్యాడు.

బ్రాహ్మణుడు ఆ రోజంతా వ్రతం గురించే ఆలోచిస్తూ, మరుసటి రోజు భిక్షకు వెళ్ళగా అతనికి అనేకమైన ద్రవ్యాలు లభించాయి. వాటితో బంధువులను పిలిచి భక్తితో సత్యనారాయణ వ్రతం చేశాడు. ఆ వ్రత ప్రభావంతో అతని దారిద్ర్యం తొలగి ధనవంతుడయ్యాడు. ప్రతి నెలా వ్రతం చేస్తూ సుఖంగా జీవించి చివరకు మోక్షం పొందాడు."

శౌనకాదులు, "ఆ బ్రాహ్మణుడి దగ్గర వ్రతం చూసి ఇంకెవరు చేశారు" అని అడిగారు. సూతుడు చెప్పాడు: "ఒకనాడు ఆ బ్రాహ్మణుడు వ్రతం చేస్తుండగా ఒక కట్టెలు అమ్ముకునేవాడు కట్టెల మోపు దించి, దాహంతో అతని ఇంటికి వచ్చాడు. వ్రతం చూసి, 'ఇది ఏ వ్రతం, దీని ఫలం ఏమిటి' అని అడిగాడు. బ్రాహ్మణుడు వ్రత మహిమను చెప్పి ప్రసాదం ఇచ్చాడు. కట్టెలవాడు ప్రసాదం తీసుకుని, 'ఈ రోజు కట్టెలు అమ్మగా వచ్చిన ధనంతో ఈ వ్రతం చేస్తాను' అని సంకల్పించుకుని కట్టెల మోపు తీసుకుని ధనవంతులు నివసించే వీధికి వెళ్ళాడు. ఆ రోజు అతనికి రెట్టింపు ధనం లభించింది. దానితో వ్రత సామగ్రి కొని, బంధువులతో కలిసి భక్తితో వ్రతం చేశాడు. ఆ ఫలంతో ధనధాన్యాలు, పుత్రపౌత్రులతో సుఖంగా జీవించి చివరకు సత్యలోకం చేరాడు."

ఇది ద్వితీయోఽధ్యాయం.

తృతీయోఽధ్యాయః

సూతుడు చెప్పసాగాడు: "పూర్వం ఉల్కాముఖుడనే రాజు ఉండేవాడు. అతడు జితేంద్రియుడు, సత్యవాక్పరిపాలకుడు. అతడు ప్రతిరోజూ దేవాలయానికి వెళ్ళి బ్రాహ్మణులకు దానాలు చేసేవాడు. అతని భార్య ప్రమోగ్నా చంద్రముఖి వంటి సద్గుణవతి. ఒకనాడు వారిద్దరూ భద్రశీలా నదీతీరంలో సత్యనారాయణ వ్రతం చేస్తుండగా, సాధువు అనే వైశ్యుడు వ్యాపారం కోసం అనేక ద్రవ్యాలతో నిండిన నావతో ఆ నదికి వచ్చాడు. ఒడ్డున వ్రతం జరగడం చూసి రాజు దగ్గరకు వెళ్ళి, 'రాజా, ఇంత భక్తితో ఏమి చేస్తున్నారు, దీని ఫలం ఏమిటి' అని అడిగాడు. రాజు, 'వైశ్యుడా, ఇది సత్యనారాయణ వ్రతం. దీని వల్ల సంతానం, ధనం, కోరిన కోరికలు లభిస్తాయి' అని చెప్పాడు.

సాధువు, 'రాజా, నాకు సంతానం లేదు. ఈ వ్రతం వల్ల సంతానం కలిగితే నేను తప్పక ఈ వ్రతం చేస్తాను' అని చెప్పి, వ్రత విధానం తెలుసుకుని, వ్యాపారం ముగించుకుని ఇంటికి వెళ్ళాడు. భార్య లీలావతికి వ్రతం గురించి చెప్పి, సంతానం కలిగితే వ్రతం చేస్తామని చెప్పాడు. కొంతకాలానికి లీలావతి గర్భవతి అయి ఒక కుమార్తెను కన్నది. ఆమెకు కళావతి అని పేరు పెట్టారు. లీలావతి భర్తను, 'మనం చేసుకున్న సంకల్పం ప్రకారం వ్రతం చేద్దాం' అని అడిగింది. సాధువు, 'కుమార్తె వివాహ సమయంలో చేద్దాం' అని వాయిదా వేశాడు.

కళావతి యుక్తవయస్సు రాగా కాంచన నగరంలో ఒక సద్వంశపు వైశ్య కుమారుడితో వివాహం జరిపించారు. వివాహ సమయంలో కూడా సాధువు వ్రతం చేయడం మరచిపోయాడు. దీనితో స్వామికి కోపం వచ్చింది. కొంతకాలానికి సాధువు అల్లుడితో కలిసి వ్యాపారం కోసం సముద్రయానం చేసి రత్నసారపురం చేరాడు. ఆ నగరాన్ని చంద్రకేతుడనే రాజు పాలిస్తుండేవాడు.

అదే సమయంలో కొందరు దొంగలు రాజు ధనాగారంలో దొంగతనం చేసి రాజభటులు తరుముతుండగా భయపడి ఆ ధనాన్ని సాధువు, అల్లుడు ఉన్న చోట పడవేసి పారిపోయారు. భటులు వచ్చి ఆ ధనం చూసి వీరే దొంగలని భావించి బంధించి రాజు దగ్గరకు తీసుకుని వెళ్ళారు. రాజు విచారణ చేయకుండా వారిని కారాగారంలో వేయించి, వారి నావలోని ధనమంతా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

ఆ దుర్దశలో ఉన్న సాధువు, అల్లుడు తమ దురదృష్టానికి దుఃఖించారు. ఇక్కడ ఇంటిలో లీలావతి, కళావతి కూడా ఆస్తి పోగొట్టుకుని దారిద్ర్యంతో బాధపడుతూ భిక్షాటన చేయవలసి వచ్చింది. ఒకనాడు కళావతి భిక్ష కోసం ఒక బ్రాహ్మణుడి ఇంటికి వెళ్ళగా అక్కడ సత్యనారాయణ వ్రతం జరుగుతోంది. ఆమె కథ విని, ప్రసాదం తీసుకుని రాత్రి ఇంటికి వచ్చింది. తల్లి, 'ఎందుకు ఇంత ఆలస్యం' అని అడగగా జరిగినది చెప్పింది. లీలావతికి తాము వ్రతం చేయకపోవడమే ఈ కష్టాలకు కారణమని గుర్తు వచ్చి, మరుసటి రోజే బంధువులతో కలిసి భక్తితో వ్రతం చేసి, 'స్వామీ, నా భర్త, అల్లుడు క్షేమంగా తిరిగి వస్తే మళ్ళీ వ్రతం చేస్తాను' అని ప్రార్థించింది.

ఆమె భక్తికి స్వామి సంతోషించి ఆ రాత్రి చంద్రకేతు రాజుకు కలలో కనిపించి, 'రాజా, నీవు బంధించిన వైశ్యులు నిర్దోషులు. వారిని విడిచిపెట్టి వారి ధనం తిరిగి ఇవ్వు, లేకుంటే నీ రాజ్యం, సంతానం నాశనమవుతాయి' అని చెప్పి అదృశ్యమయ్యాడు. ఉదయాన్నే రాజు సభలో వైశ్యులను పిలిపించి, జరిగినది తెలుసుకుని, క్షమాపణ కోరి, వారి ధనానికి రెట్టింపు ఇచ్చి, గౌరవంగా సాగనంపాడు."

ఇది తృతీయోఽధ్యాయం.

చతుర్థోఽధ్యాయః

సూతుడు చెప్పసాగాడు: "సాధువు బ్రాహ్మణులకు దానాలు చేసి, నావతో స్వదేశానికి బయలుదేరాడు. కొంతదూరం వెళ్ళగా, భక్తులను పరీక్షించడానికి స్వామి ఒక సన్యాసి రూపంలో వచ్చి, 'వైశ్యుడా, నీ నావలో ఏమి ఉంది' అని అడిగాడు. ధనమదంతో సాధువు, 'ఏముంది స్వామీ, ఆకులు, తీగలు మాత్రమే' అని పరిహాసంగా చెప్పాడు. సన్యాసి, 'నీ మాట నిజమగుగాక' అని అంటూ వెళ్ళిపోయాడు. సాధువు నావ దగ్గరకు వెళ్ళి చూడగా ధనమంతా ఆకులు, తీగలుగా మారి ఉంది. అతడు మూర్ఛపోయాడు. తేరుకుని, ఆ సన్యాసి సాక్షాత్తు సత్యనారాయణ స్వామేనని గ్రహించి, పరుగెత్తి ఆయన పాదాలపై పడి, 'స్వామీ, నా అజ్ఞానంతో అబద్ధం చెప్పాను. క్షమించండి. ఇంటికి వెళ్ళగానే వ్రతం చేస్తాను' అని వేడుకున్నాడు. స్వామి కరుణించి ధనాన్ని యథాప్రకారం చేసి అదృశ్యమయ్యాడు.

సాధువు నావతో స్వదేశం చేరి, తాము వచ్చిన వార్త ఇంటికి పంపాడు. ఆ సమయంలో లీలావతి, కళావతి సత్యనారాయణ వ్రతం చేస్తున్నారు. వార్త విన్న లీలావతి కుమార్తెతో, 'వ్రతం పూర్తి చేసి రా' అని చెప్పి రేవుకు వెళ్ళింది. కళావతి భర్తను చూడాలనే తొందరతో ప్రసాదం స్వీకరించకుండానే వెళ్ళింది. ప్రసాదాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసినందుకు స్వామికి కోపం వచ్చి, ఆమె భర్త ఉన్న నావ ధనంతో సహా నీటిలో మునిగిపోయింది. కళావతి భర్తను చూడక దుఃఖంతో ప్రాణం విడవడానికి సిద్ధపడింది. సాధువు ఆకాశవాణి ద్వారా, 'కళావతి ప్రసాదాన్ని విడిచి రావడమే దీనికి కారణం. ఆమె ఇంటికి వెళ్ళి ప్రసాదం స్వీకరించి వస్తే భర్త కనిపిస్తాడు' అని విన్నాడు. కళావతి వెంటనే ఇంటికి వెళ్ళి ప్రసాదం స్వీకరించి రాగా నావ, భర్త క్షేమంగా కనిపించారు.

సాధువు బంధువులతో కలిసి భక్తితో సత్యనారాయణ వ్రతం చేసి, ప్రతి పౌర్ణమికి, ప్రతి సంవత్సరం వ్రతం చేస్తూ, ఈ లోకంలో సకల సుఖాలు అనుభవించి చివరకు సత్యలోకం చేరాడు."

ఇది చతుర్థోఽధ్యాయం.

పంచమోఽధ్యాయః

సూతుడు చెప్పసాగాడు: "మునులారా, ఇంకొక కథ చెబుతాను. తుంగధ్వజుడనే రాజు ప్రజలను ధర్మంగా పాలిస్తుండేవాడు. ఒకనాడు అతడు వేటకు వెళ్ళి, అలసిపోయి ఒక మఱ్ఱి చెట్టు కింద విశ్రమించాడు. అక్కడ కొందరు గోపాలకులు భక్తితో సత్యనారాయణ వ్రతం చేసి రాజుకు ప్రసాదం తెచ్చి ఇచ్చారు. రాజు గర్వంతో వారి పూజను చిన్నచూపు చూసి, ప్రసాదాన్ని తీసుకోకుండా వెళ్ళిపోయాడు. ఆ అపరాధానికి స్వామి కోపగించి, రాజు నూరుగురు కుమారులు, ధనం, రాజ్యం అన్నీ నాశనమయ్యాయి.

రాజు గోపాలకుల వ్రతాన్ని అవమానించడమే దీనికి కారణమని గ్రహించి, తిరిగి ఆ మఱ్ఱి చెట్టు దగ్గరకు వెళ్ళి, గోపాలకులతో కలిసి భక్తితో వ్రతం చేసి ప్రసాదం స్వీకరించాడు. స్వామి అనుగ్రహంతో అతని కుమారులు, ధనం, రాజ్యం తిరిగి లభించాయి. చివరకు అతడు సత్యలోకం చేరాడు."

"మునులారా, ఈ వ్రతాన్ని ఎవరు చేసినా, ఈ కథను ఎవరు విన్నా వారి కోరికలు నెరవేరుతాయి. దరిద్రుడు ధనవంతుడు అవుతాడు, బంధితుడు విముక్తుడవుతాడు, భయపడినవాడు నిర్భయుడవుతాడు, సంతానం లేనివారికి సంతానం కలుగుతుంది. ఈ వ్రతం చేసినవారు మరుజన్మలో ఎవరయ్యారో వినండి: శతానందుడనే ఆ పేద బ్రాహ్మణుడు సుదాముడై శ్రీకృష్ణుడి సన్నిధిలో మోక్షం పొందాడు. కట్టెలవాడు గుహుడై శ్రీరాముడి సేవ చేసి మోక్షం పొందాడు. ఉల్కాముఖుడు దశరథుడై శ్రీరాముడిని కుమారుడిగా పొందాడు. సాధువు మోరధ్వజుడై శ్రీకృష్ణుడి అనుగ్రహం పొందాడు. తుంగధ్వజుడు స్వాయంభువ మనువై మోక్షం పొందాడు."

ఇది పంచమోఽధ్యాయం. ఇతి శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రత కథా సంపూర్ణం.

కథ పూర్తయిన తరువాత అక్షతలు శిరస్సున ధరించి, స్వామికి హారతి ఇచ్చి, ప్రసాదాన్ని అందరికీ పంచాలి. ప్రసాదాన్ని ఎవరూ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.

ఉద్వాసన

పూజ చివర్లో (లేదా నిమజ్జనం రోజున) అక్షతలు తీసుకుని:

యజ్ఞేన యజ్ఞమయజంత దేవాః తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్ । తే హ నాకం మహిమానః సచంతే యత్ర పూర్వే సాధ్యాః సంతి దేవాః ॥

శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామినం యథాస్థానం ప్రవేశయామి । శోభనార్థే పునరాగమనాయ చ ॥

విగ్రహాన్ని కొద్దిగా కదిలించి, పసుపు గణపతిపై ఉన్న అక్షతలను విగ్రహంపై వేయాలి.

Materials

స్థాపనకు

పూజకు

ప్రసాదానికి (సపాద భక్ష్యం)